Herdenken en vooruitkijken

Afgelopen zondag stonden we in Zeist stil bij de verschrikkingen van de Holocaust. In 2005 riep Kofi Annan, toenmalig secretaris-generaal van de Verenigde Naties, 27 januari uit tot internationale Holocaust Memorial Day: de dag waarop Auschwitz in 1945 werd bevrijd. Sinds 2022 herdenkt ook Zeist jaarlijks de slachtoffers van de Holocaust. Zondag kwamen ook in onze gemeente veel inwoners samen voor een indrukwekkende herdenking. Ik koester dat dit in Zeist mogelijk is.

Het verleden herhaalt zich nooit precies op dezelfde manier, maar we kunnen er wél van leren. Daarom is het zo belangrijk om verhalen te blijven doorgeven, namen te blijven noemen en te blijven herdenken. In de komende periode zullen we zo’n 35 Joodse inwoners van Zeist herdenken met een struikelsteen op de plek waar zij woonden. Een klein steentje, een groot moment van aandacht voor een leven dat onlosmakelijk bij onze gemeenschap hoorde.

Tijdens de herdenking vertelde ik het Zeister verhaal van vriendschap, vertrouwen en verraad aan de Frank van Borselenlaan 4, waar goedgelovigheid de onderduikers uiteindelijk fataal werd. Ook hoorden we de indrukwekkende woorden van Geert Looyschelder over zijn Joodse schoonfamilie. De grootmoeder van zijn schoonvader, Irene Hellmann, werd weggevoerd en keerde niet terug. Twee leerlingen van het Jordan Montessori Lyceum, Zoë Coppoolse en Bowien van Mierlo, deelden hun ervaringen van hun reis naar Auschwitz. De muziek van cellist Csaba Erdös en het jongerenkoor van de Zeister Vrije School gaf de bijeenkomst extra diepgang. Veel dank aan het 4/5 mei comité die de herdenking opnieuw organiseerden. 

Indruk maakte deze week ook mijn bezoek aan de gevangenis in Nieuwegein. Jaarlijks belanden daar gemiddeld zo’n 45 inwoners van Zeist. Onze (gemeentelijke) medewerker bezoekt hen en helpt bij de stappen ná detentie: werk zoeken, een woning regelen of een opleiding starten. Het is essentieel om mensen, na het uitzitten van hun straf, weer een kans te geven om hun leven op te bouwen. Dat is niet alleen humaan, maar ook in het belang van onze hele samenleving.

Een heel andere, maar even bijzondere ervaring was de Koninklijke Onderscheiding voor professor Zophia Lukszo aan de TU Delft. Zij heeft baanbrekend werk verricht voor het onderwijs op de universiteit en het vakgebied Smart Energy Systems en is een inspirerend voorbeeld voor vrouwen in technische beroepen. In haar afscheidsrede citeerde zij Schopenhauer: “Het ergste moet nog komen.” Niet uit pessimisme, maar als motivatie om elke dag te werken aan het voorkomen daarvan. Een gedachte die mij raakte — en die past bij onze opdracht als samenleving.

De Holocaust was één van de meest verschrikkelijke gebeurtenissen uit de menselijke geschiedenis. Laten we er alles aan doen om te voorkomen dat zoiets ooit weer gebeurt. Spreek u uit. Houd uw morele kompas. En laten we samen zorgen dat het ergste niet opnieuw gebeurt.

Ik wens u een mooie en betrokken week.