Zonnepanelen op daken, zonnevelden en windmolens

In de gemeente Zeist stappen we over op duurzame energie. Dat helpt om klimaatverandering tegen te gaan en draagt bij aan een prettige, leefbare en gezonde leefomgeving voor ons en voor volgende generaties. Zonnepanelen op daken, zonnevelden en windmolens kunnen daarbij een belangrijke bijdrage leveren. We onderzoeken de mogelijkheden.

Aanmelden nieuwsbrief

Energieneutraal in 2050

De gemeenteraad heeft in juli 2019 in de eerste Routekaart bepaald dat Zeist zo snel mogelijk en uiterlijk in 2050 energieneutraal wil zijn. In april 2023 heeft de gemeenteraad een vernieuwde versie van de Routekaart (pdf, 3 MB) vastgesteld.

Energieneutraal in 2050 betekent: fors besparen op het energieverbruik en het duurzaam opwekken van de energie die er dan nog nodig is. Wat betreft het opwekken van duurzame energie, lijkt het haalbaar om voor 2030 te realiseren:

  • 330.000 zonnepanelen op Zeister daken
  • 35 hectare zonnevelden

We hebben deze ambitie de afgelopen jaren verder uitgewerkt. 

Om klimaatverandering tegen te gaan, schakelen we over naar duurzame energie. Ook Zeist draagt haar steentje bij. Voor de periode tot 2030 moeten we uitgaan van bewezen duurzame en betaalbare technieken. Dat zijn met name zonnepanelen op daken en zonnevelden. Ook windmolens zijn een bewezen techniek, maar de verwachting is dat we die niet meer voor 2030 kunnen realiseren.

Andere innovatieve technieken zijn veelbelovend, maar voor realisatie van grootschalige duurzame energie vóór 2030 nog onvoldoende betrouwbaar. Mogelijk kunnen ze wél een bijdrage leveren in de periode daarna.

Eerste prioriteit is het maximaal benutten van kansen voor zonnepanelen op grote en kleine daken. Het lijkt haalbaar om in 2030 in Zeist 82 GWh energie op te wekken via zonnepanelen op daken. Dat zijn ongeveer 330.000 panelen. Inmiddels liggen er ongeveer 100.000 zonnepanelen op daken (2022). Het doel is dus ambitieus. Want niet elk dak is (volledig) geschikt, vanwege onder meer de ligging van het dak, schaduw van bomen en draagvermogen van daken. En niet iedereen zal het dak helemaal vol leggen.

In samenwerking met Mijn Groene Huis, Mijn Groene Bedrijfen de Duurzame Energie Coöperatie Zeist willen we zonnepanelen op daken stimuleren. Bijvoorbeeld via collectieve inkoopacties voor woningen (‘Zon op Zeist’ ).

Die 330.000 zonnepanelen zijn echter niet genoeg om in onze energiebehoefte te voorzien. We moeten ook andere kansen aangrijpen om onze doelen te halen.

Zonnevelden of windmolens kunnen een belangrijke bijdrage leveren aan het opwekken van meer duurzame energie. In het Nationaal Klimaatakkoord is afgesproken dat gemeenten, provincies en waterschappen in 30 regio’s plannen maken over het grootschalig opwekken van duurzame elektriciteit en warmte. Zo draagt elke regio en elke gemeente bij aan het landelijke doel om in 2030 onze CO2-uitstoot met 49% verminderd te hebben (ten opzichte van 1990). Elke regio werkt aan duurzame energie onder de naam Regionale Energiestrategie (RES). Wij doen dit samen met 20 andere overheden in de RES-regio U16.

Provincie Utrecht heeft begin 2024 een lijst bekend gemaakt met 27 locaties waar ze de meeste kans ziet voor realisatie van windmolens in de periode tot 2030. Deze lijst is het resultaat van onderzoek naar 99 locaties in de provincie. Er zijn 3 Zeister locaties onderzocht:

  1. de A12-spoorzone
  2. open gebied bij Brugakker
  3. Kamp van Zeist

Geen van deze 3 locaties is terechtgekomen op de lijst met 27 meest kansrijke locaties.

Het college stelt de gemeenteraad voor om niet door te gaan met het verkennen van de mogelijkheden voor windmolens op deze drie locaties. De gemeenteraad bespreekt dit voorstel op 12 september tijdens de zogeheten Ronde Tafel. 

We kijken dus ook naar mogelijkheden voor elektriciteitsopwekking via zonnevelden en windmolens. We hebben weinig open ruimte in Zeist, daarom is het belangrijk om met elkaar zorgvuldig te kijken óf en wáár deze eventueel een plek kunnen krijgen.

Gebiedsverkenning A12-spoorzone

We zijn in oktober 2020 een gebiedsverkenning gestart voor het groene gebied tussen de A12 en de spoorlijn in Zeist-Zuid. Lees meer in het Raadsbesluit en de Aanpak opwek duurzame elektriciteit tot 2030. Het doel was inzicht te krijgen in de vraag of er mogelijkheden in het gebied zijn voor het opwekken van duurzame elektriciteit via zonnevelden en windmolens. En zo ja, onder welke voorwaarden.

Op 22 februari 2022 heeft de gemeenteraad besloten de verkenning op dat moment niet verder uit te werken, vanwege onduidelijkheid over geluidsnormen en haalbaarheid. Niet eerder dan in 2025 zullen we de mogelijkheden in dit gebied opnieuw bekijken.

De provincie heeft in 2023 onderzoek gedaan naar de effecten die windmolens in dit gebied zouden hebben op het milieu. Naar aanleiding van dat onderzoek heeft de provincie dit gebied niet aangewezen als een kansrijke locatie voor windmolens.

Beleidsvisie Zonnevelden

Wat betreft zonnevelden is sinds februari 2022 voor dit gebied de Beleidsvisie Zonnevelden van kracht. Dat betekent dat we eventuele initiatieven voor het realiseren van zonnevelden in de A12/spoorzone zullen beoordelen aan de hand van (onder meer) die beleidsvisie.

Initiatief zonnevelden door BHM Solar

Begin 2024 heeft BHM Solar, ontwikkelaar van zonneprojecten, aan ons laten weten dat ze de mogelijkheid verkent om 2 zonnevelden te realiseren, met een gezamenlijke omvang van 13 hectare. 

Het college van burgemeester en wethouders heeft BHM Solar laten weten dat de gemeente een ‘positieve grondhouding’ heeft voor 1 van de 2 velden en ‘terughoudend' is voor wat betreft het andere veld (het veld met nr 2 op onderstaande afbeelding). De reden voor de terughoudendheid is dat die locatie onderdeel is van het Natuur Netwerk Nederland. 

BHM Solar gaat nu verder onderzoeken of ze aan de voorwaarden kan voldoen om deze twee velden te realiseren. Voor het tweede veld zoekt BHM mogelijk een alternatieve locatie. BHM gaat in overleg met omwonenden en andere belanghebbenden.

Er is dus nog geen vergunning aangevraagd of verleend, en de uitspraak van het college van burgemeester en wethouders geeft ook geen garantie op toekenning of weigering van een eventuele toekomstige vergunningaanvraag.

Sinds oktober 2020 geldt de Beleidsvisie Zonnevelden. Dit betekent onder meer dat we in principe positief staan tegenover initiatiefnemers die plannen indienen voor enkele kleinere, goed ingepaste zonnevelden in de rest van het open buitengebied tussen Zeist, Bunnik, Driebergen en Utrecht.

Voorwaarden zonnevelden

We bekijken uiteraard of een plan voor zonnevelden aan alle voorwaarden voldoet. Ook mogen de plannen gezamenlijk een gebied van niet meer dan 10 hectare beslaan. Bij voorkeur zijn de velden elk ongeveer 3 hectare, maar ook een goed inpasbaar veld van 10 hectare is denkbaar.

We wegen bij iedere aanvraag voor een zonneveld het belang van duurzame energieopwekking af, tegen de belangen van landschap, natuur, cultuurhistorie, recreatie, archeologie, landbouw, bodem, water en het belang van bewoners, omwonenden en gebruikers van het gebied. Deze criteria zijn tot stand gekomen met inbreng van inwoners en andere belanghebbenden.

Initiatiefnemers moeten zorgvuldig overleg en afstemming met andere belanghebbenden in het gebied hebben gehad, vóór we een plan voor een zonneveld beoordelen.

Kamp van Zeist biedt - puur geredeneerd vanuit wet- en regelgeving - mogelijk kansen voor windenergie. Over Kamp van Zeist zijn echter ook afspraken gemaakt over natuurontwikkeling in het kader van Hart van de Heuvelrug.

De provincie heeft in 2023 onderzoek gedaan naar de effecten die windmolens op deze locatie zouden hebben op het milieu. Naar aanleiding van dat onderzoek heeft de provincie deze locatie niet aangewezen als een kansrijke locatie voor windmolens.

Daarnaast liep er ook een onderzoek vanuit het project OERA28: zon en wind langs de A28 Amersfoort-Utrecht. In dit project werken onder meer rijksoverheden, provincie en gemeenten samen om te onderzoeken of er kansen zijn voor windmolens op gronden van het Rijk langs de A28. De locatie Kamp van Zeist was onderdeel van dat onderzoek, maar die locatie wordt inmiddels niet verder onderzocht in het kader van OER A28.

Als we kijken naar de huidige wet- en regelgeving, is er in het weidegebied tussen Couwenhoven en Bunnik ruimte voor maximaal 4 windmolens. We vinden deze locatie niet kansrijk en doen er ook geen verder onderzoek naar. 

De provincie heeft in 2023 onderzoek gedaan naar de effecten die windmolens op deze locatie zouden hebben op het milieu. Naar aanleiding van dat onderzoek heeft ook de provincie geconcludeerd dat deze locatie geen kansrijke locatie is voor windmolens.

We zien de overkapping over de A28 bij Vollenhove, en het talud langs de A28,  als mogelijke locaties voor zonnepanelen. Zowel overkapping als talud zijn eigendom van de Rijksoverheid. 

Er loopt een onderzoek vanuit het project OERA28: zon en wind langs de A28 Amersfoort – Utrecht. In dit project werken onder meer Rijkswaterstaat, provincie en gemeenten samen om te onderzoeken of er kansen zijn voor zonnepanelen op overkapping en talud. 

In 2019 en 2020 hebben we overlegd met inwoners en andere belanghebbenden over zonnevelden, windmolens en zonnepanelen op daken. Doel was om te horen wat zij belangrijke voorwaarden en aandachtspunten vinden, als er een bedrijf of een energiecoöperatie een zonneveld of windmolen in Zeist wil realiseren.

  • We hebben in 2019 en 2020 gesproken met milieuorganisaties en andere organisaties die inbreng leverden vanuit het belang dat zij vertegenwoordigen. Denk daarbij aan milieu, historie, archeologie, waterbeheer, enzovoort.
  • Onder de noemer ‘Watt Nou’ heeft een aantal jongeren in 2019 meegedacht over welke mix aan duurzame energiebronnen we zouden kunnen inzetten en over mogelijke locaties voor windmolens en zonnevelden in Zeist.
  • Op 9 december 2019 was er een inwonersbijeenkomst (pdf, 252 KB) waar inwoners hun inbreng konden geven. 
  • Op 1 juli 2020 hebben we een tweede (online) inwonersbijeenkomst (pdf, 204 KB) gehouden. Daarin hebben we de reacties gepeild op het voorstel zoals dat er op dat moment uitzag. Dat heeft geleid tot het besluit dat gemeenteraad op 13 oktober 2020 heeft genomen.
  • In september 2022 heeft de gemeente vier ‘meedenkbijeenkomsten’ gehouden over het grootschalig opwekken van duurzame energie. De resultaten zijn verwerkt in de tweede Routekaart Nieuwe Energie (2023).