Vragen en antwoorden over het raadsvoorstel

We kunnen ons voorstellen dat u vragen heeft over het raadsvoorstel over kansen voor zonnevelden en windenergie in Zeist. Daarom hebben we de onderstaande lijst met vragen en antwoorden gemaakt. Wilt u antwoord op een andere vraag? Dan kunt u terecht bij de gemeente Zeist, via telefoonnummer 14 030 of per e-mail via zeist@zeist.nl.

De raad heeft motie aangenomen over het ‘altijd onderzoeken van een maximale variant met zonne-energie’. Als we de windmolens vervangen door extra hectaren zonneveld, hoeveel hectare zou dat dan extra moeten worden?

Dat gaan we onderzoeken. Waarschijnlijk in de orde grootte van 85 hectare. Het punt is waarschijnlijk het vinden van voldoende ruimte in Zeist.

In de Regionale Energie Strategie (RES) is sprake van 20 hectare zonneveld, in de Routekaart 35 hectare. Hoe zit dat?

De Routekaart is leidend. Die tabel in de RES is een indicatie van wat we nu denken dat we mogelijk op zouden kunnen gaan wekken, gebaseerd op de ambities uit de routekaart. De tabel is niet bindend

Waarom geen zonnepanelen op de overkapping van de A28? Of de A12?

Plaatsen van panelen op de huidige overkapping wordt onderzocht door Rijkswaterstaat i.o.m. gemeenten. Zeker interessant als bijdrage, maar het aantal panelen dat er geplaatst kan worden is beperkt. Een volledige (nieuwe) overkapping van de A28 (of A12), en die volleggen met panelen, is duur. We zijn in gesprek met Rijkswaterstaat over wat er op korte of middellange termijn op het gebied van duurzame energie langs de A28 mogelijk is. 

In de RES staan plaatjes met windmolens gepland in bosgebied in Zeist. Hoe zit dat?

Die plaatjes zijn ter illustratie van een denkrichting, om met elkaar in de regio het gesprek te voeren over waar de opgave voor duurzame energie zou kunnen landen. Ze worden denkrichtingen genoemd, het zijn geen voorstellen of besluiten.

Waar vandaan zijn windmolens in de A12/spoorzone te zien?

Dat is lastig te beantwoorden. Het hangt af van factoren als de hoogte van de molens en het landschap (bomen, gebouwen, geluidswal, e.d.). Bij het uitwerken van de gebiedsvisie zullen we dit in beeld brengen met visualisaties.

Is er kans op dat Zeist gaat voorstellen om windmolens in bos te plaatsen?

Onder de huidige regelgeving zijn windmolens in het bos op het grondgebied van Zeist niet mogelijk. Voor de periode tot 2030 is het geen reële optie. Los van de vraag of er in Zeist draagvlak voor is.

Is het een optie om tussen spoor en A12 alleen met zonnepanelen te werken zonder windmolens?

Dat is één van de mogelijke uitkomsten van de gebiedsvisie.

Hoeveel windmolens kunnen er in de A12/spoorzone worden gerealiseerd?

Waarschijnlijk is er volgens de huidige regelgeving plaats voor één of twee windmolens. Maar we gaan het vooral samen met de grondeigenaren, grondgebruikers en inwoners onderzoeken. Ook de mogelijkheden en beperkingen die er zijn wat betreft de ondergrond en netaansluiting, moeten daarin nog verder worden onderzocht

Hoe dicht mag een windmolen bij de snelweg staan?

Dat hangt af van veel factoren, ook van bijvoorbeeld de hoogte van de windmolen. Om dat precies te bepalen zijn complexe risicoberekeningen noodzakelijk. In de gebiedsvisie gaan we dit nader uitwerken voor de A12/spoorzone. Ook andere factoren spelen daarbij een rol, bijvoorbeeld eventuele buisleidingen die in de grond liggen.

Wat zijn de voorwaarden / criteria voor zon- en windenergie? Waar zijn deze te vinden?

De beleidsvisie voor zonnevelden beschrijft de voorwaarden waarop we als gemeente eventuele voorstellen voor zonnevelden willen beoordelen. De gemeenteraad moet nog over de beleidsvisie beslissen. In de beleidsvisie zonnevelden worden twee categorieën te beschermen waarden onderscheiden. Fysieke leefomgeving: landschap, natuur, cultuurhistorie, recreatie, archeologie, landbouw, bodem en water. Participatie: betrokkenheid omwonenden en andere belanghebbenden (procesparticipatie) en lokaal mede-eigenaarschap (financiële participatie). Zie de beleidsvisie voor de volledige tekst bij de verschillende waarden. Voor windenergie zal de gebiedsvisie nadere invulling moeten geven over de voorwaarden die we belangrijk vinden in dat gebied. Daarnaast zijn er landelijke regels voor de realisatie van windmolens, zoals bijvoorbeeld windenergie op land.

Aan de zuidkant van Zeist liggen gebieden die belangrijk zijn voor de biodiversiteit, zoals het landgoedgebied van Rijnwijk in de A12/spoorzone. Zie recente inventarisatie door Zeist voor biodiversiteit. Wordt dit meegenomen?

Natuur en daarbinnen ook ecologische verbindingszones krijgen veel aandacht in het beleidskader Zonnevelden en de voorwaarden.

Hoe komen de effecten op natuur in beeld, bij de aanvraag tot realisatie van een zonneveld?

Vóórdat een zonneveld wordt gerealiseerd gaan we in overleg met lokale natuurorganisaties. Indien daar aanleiding toe is dan vragen we de initiatiefnemer een zogeheten ‘natuurtoets’ uit te voeren voordat we besluiten over het project.

Hoe kan de gemeente sturen op kwaliteit van bijvoorbeeld aan te leggen zonnevelden en windmolens? Hoe zorgen we dat niet de eerste de beste projectontwikkelaar zo goedkoop mogelijke luidruchtige windmolens mag neerzetten en panelen waaronder en waarnaast geen leven meer mogelijk is?

De gemeente heeft veel mogelijkheden om de randvoorwaarden aan duurzame energie zo te stellen dat projectontwikkelaars geen vrije hand krijgen. Een projectvoorstel voor zonnevelden of windmolens wordt per voorstel behandeld als een afwijking van het bestemmingsplan (zonnevelden passen niet in de huidige bestemmingsplannen). Voor zonnevelden is een lange lijst voorwaarden opgenomen in de beleidsvisie. Voor windmolens gelden landelijke voorwaarden én kan de gemeente nog eigen voorwaarden vaststellen als uit de gebiedsvisie blijkt dat er inderdaad kansen zijn voor windmolens.

Hoe ziet besluitvorming over zon- en windenergie er uit?

Het college heeft de gemeenteraad nu een beleidsvisie Zonnevelden voorgelegd, plus de ‘Aanpak Duurzame elektriciteit tot 2030’. Het college vraagt met die aanpak aan de raad in te stemmen met een verdere verkenning van de mogelijkheden in de A12/spoorzone (door het opstellen van een gebiedsvisie). Het voorstel aan de raad is gebaseerd op onderzoek en op inbreng van inwoners en andere belanghebbenden. Het is een eerstvolgende stap in het realiseren van meer duurzame elektriciteitsopwek in Zeist. De gemeenteraad neemt er een besluit over. Eerst kunnen belanghebbenden na de zomer de gemeenteraad toespreken over het voorstel (zowel de beleidsvisie zonnevelden als het voorstel voor nadere verkenning van de A12/spoorzone). Dat kan de raad dan meenemen in zijn besluitvorming.

Hoe kunnen inwoners invloed uitoefenen op de discussie over de A12/spoorzone?

Eerst moet de raad nog besluiten over het voorstel om een gebiedsvisie voor de A12/spoorzone te ontwikkelen. Inwoners kunnen de gemeenteraad hierover toespreken in de zogeheten Ronde Tafel, en zo invloed uitoefenen. Als de raad instemt met het idee van een gebiedsvisie, maakt de gemeente eerst een voorstel over wie wanneer op welke wijze wordt betrokken bij het maken ervan. Dat is nu nog niet bekend. Maar het doel is: een open en transparant proces, om met alle betrokkenen tot een gedragen visie te komen. Gedurende het hele proces informeren we alle inwoners die dat op prijs stellen.

Hoe worden bewoners langs de zonnevelden op tijd betrokken in de plannen? Worden ze actief benaderd? Hebben ze inspraak?

Eén van de voorwaarden in de beleidsvisie zonnevelden is dat een initiatiefnemer vroegtijdig afstemming zoekt met omwonenden. Dit is vóórdat een vergunning wordt aangevraagd bij de gemeente. De gemeente beoordeelt vervolgens bij de behandeling van de aanvraag, of de initiatiefnemer dat op een goede manier en met een goed resultaat heeft gedaan. En als de gemeente een vergunning in behandeling neemt, zijn er ook mogelijkheden voor bezwaar en beroep. U kunt op de hoogte blijven van ontwikkelingen op het thema duurzame energie door u aan te melden voor de nieuwsbrief ‘Nieuwe Energie’ via www.zeist.nl/nieuwsbrieven.

Hoe worden inwoners van Odijk/Bunnik/Driebergen hierbij betrokken?

Als de raad akkoord gaat, zitten we nog ‘slechts’ in de fase van verkennen. In het proces dat dan volgt, betrekken we zeker het belang van inwoners van Odijk en Driebergen. Daarover zijn we in gesprek met de gemeenten Bunnik en Utrechtse Heuvelrug. Het is ook onderwerp voor de verdere uitwerking van het proces rond de gebiedsvisie. Dat proces werken we verder uit nadat de gemeenteraad een besluit heeft genomen over het voorstel voor de verkenning. Ook werken we samen in de regio RESU16, juist omdat realisatie van meer duurzame opwek vaak samenwerking over gemeentegrenzen heen vraagt.

Wat is een ‘gebiedsvisie”? Hoe verhoudt dit zich toch een bestemmingsplan?

Een gebiedsvisie is een visie voor de gewenste ontwikkelrichting(en) voor een bepaald gebied. Door gezamenlijk met de verschillende belanghebbenden alle waarden en belangen te wegen, kan een breed gedragen visie ontstaan voor de gewenste ontwikkelrichting(en) voor een bepaald gebied. Dat kan leiden tot een aanpassing van het bestemmingsplan, dat juridische regels stelt voor concrete ontwikkelingen in het gebied. Ook kan de visie worden benut bij een eventuele afwijking van het bestemmingsplan.

Waar kunnen we terecht met zorgen over windmolens of grote energielocaties in ’onze achtertuin’?

Als de gemeenteraad instemt met het voorstel, zal er een projectleider komen voor het opstellen van een gebiedsvisie voor de A12/spoorzone. Voor vragen over het proces of dat gebied kunt u t.z.t. hem/haar benaderen.

  • U kunt gemeenteraadsleden uw zorgen of overwegingen meegeven als inbreng voor hun besluitvorming.
  • Wanneer er concrete initiatieven voor zonnevelden of windmolens komen, zal de initiatiefnemer vroegtijdig met omwonenden in gesprek moeten gaan over het initiatief (dat is één van de voorwaarden in de beleidsvisie zonnevelden). Ook zullen er ruimtelijke procedures volgen, met bezwaar- en beroepsmogelijkheden.
  • Voor algemene vragen over het thema duurzame energie kunt u mailen of bellen met de programmamanager Duurzaamheid, via zeist@zeist.nl of via telefoonnummer 14 030.

Wat wordt de rol van de energiecoöperatie en lokale milieugroepen in het onderzoek rond de A12/spoorzone?

Dat hangt mede af van de grondeigenaren en inwoners in het gebied. Als gemeente willen we graag dat deze groepen betrokken worden, maar we hebben het niet alleen voor het zeggen.

Werken jullie ook samen met omliggende gemeenten? Die hebben dezelfde uitdagingen. Daar kun je dan ook samen in optrekken.

We werken samen met 15 gemeenten in de buurt van Utrecht (samen de U16) aan een regionale energie strategie (RES). In de RES maken we afspraken over hoe we als regio kunnen bijdragen aan de landelijke doelstelling en kijken we over gemeentegrenzen heen naar (opwek van) energie en warmte. Ook zoeken we als Zeist actief samenwerking met buurgemeenten Utrechtse Heuvelrug en Bunnik. Ook kijken we met Rijkswaterstaat en de gemeenten De Bilt, Soest, Amersfoort en Leusden naar mogelijkheden voor energie opwek langs de A28.

Haken we voldoende aan op initiatieven op provinciaal of landelijk niveau, en dan vooral gericht op waterstof en thorium? Waarom zetten we niet in op kernenergie?

We houden innovatie in de gaten en nemen deel aan provinciale en regionale werkgroepen. Waterstof en kernenergie zijn daar onderwerp van gesprek en ook andere innovaties volgen we op de voet. Innovatieve technieken kunnen volgens ons vooral van belang zijn voor de verdere ontwikkeling van duurzame energie ná 2030. Voor de realisatie van de doelstellingen in duurzame energie tót 2030 moeten we uitgaan van technieken die zich hebben bewezen, te weten zon- en windenergie. Kernenergie is uiteraard een techniek die we in Nederland al toepassen en in die zin dus ‘bewezen’ is. Thoriumreactoren zij wel nieuw en nog nergens op commerciële schaal in gebruik. Los van de vraag of er draagvlak voor is: nieuwe reactoren zijn niet te realiseren vóór 2030. Na 2030 willen we conform de Routekaart doorgroeien naar 100% duurzame opwekking. Daarbij zullen naar verwachting innovatieve technieken een belangrijke rol spelen.

Waarom niet inzetten op waterstof?

Waterstof is een energiedrager, geen energiebron. Voor het maken van ‘groene’ waterstof is duurzame elektriciteit uit een duurzame bron (b.v. zon of wind) nodig. We sluiten de mogelijkheid waterstof in te zetten zeker niet uit, maar op dit moment is het gebruik van waterstof in de gebouwde omgeving nog erg lastig en kostbaar.

Waarom zouden we het waardevolle en kwetsbare gebied in Zeist moeten opofferen voor zon- of windenergie. Is er nagedacht over het plaatsen van windmolens op zee namens de gemeente ipv de windmolens hier neer te zetten?

Windmolens op zee wordt al volop uitgewerkt door het Rijk, op nationaal niveau. Meer dan de helft van de duurzame elektriciteit die tot 2030 in Nederland moet worden opgewekt, wekken we op met windmolens op zee. Dit is hopelijk voldoende voor de energievraag van de industrie waar alle producten worden gemaakt die we consumeren. Ook op land zullen we energie moeten opwekken voor de energie die we nodig hebben voor wonen, werken en vervoer. Elke gemeente zal daarin moeten doen wat het kan. Uitgangspunt daarbij is dat energie vooralsnog zoveel mogelijk moet worden opgewekt dáár waar het wordt gebruikt.

Waarom heeft onze regio zo een hoge ambitie voor duurzame opwek uit wind en zon, terwijl er andere plaatsen in Nederland zijn waar veel meer ruimte is. Moeten wij ons niet meer op innovatie richten?

Het is niet zo dat onze regio het meest ambitieus is op het gebied van duurzame energie. Andere regio’s hebben al veel meer gedaan. De ambitie voor de regio is gebaseerd op eigen klimaatdoelen en op de inschatting van haalbaarheid. Om onze eigen klimaatdoelen voor 2030 en 2050 te halen, zullen we alle mogelijkheden moeten inzetten. Daarom moeten we zowel inzetten op windmolenparken op zee, alsook op zonnevelden en windmolens op land. We houden daarnaast ook innovaties goed in de gaten. Maar die bieden nog geen oplossingen voor de periode tot 2030.

Hoe stimuleert de gemeente energiebesparing?

We werken samen met (en financieren) Stichting Energie Zeist (SEZ). Onder de labels ‘Mijn Groene Huis’ en ‘Mijn Groene Bedrijf’ ondersteunt SEZ inwoners en bedrijven bij bijvoorbeeld energiebesparing en isolatieadvies. Ook kijken we welke wijken al rond 2030 van het gas af kunnen, of ‘aardgasvrij-ready’ kunnen worden. Daarbij speelt energiebesparing via isolatie waarschijnlijk een flinke rol. Daarnaast zijn nieuwe energiezuinige technische ontwikkelingen belangrijk, met name rond apparaten en in de nieuwbouw.

Is een dalende energiebehoefte realistisch gezien de hoeveelheid woningen die wordt bijgebouwd?

Bij sloop, renovatie en nieuwbouw gaan we er vanuit dat dit per saldo geen grotere energievraag oplevert omdat nieuwe huizen veel energiezuiniger zijn dan oude woningen. Ook apparaten worden steeds energiezuiniger. Maar dit is zeker iets om komende jaren te monitoren. Op dit moment daalt de energiebehoefte in Zeist gestaag.

Klimaatverandering wordt overdreven / mensen hebben geen invloed op klimaatverandering / mensen kunnen het niet oplossen.

Nederland baseert zich, net als bijna alle andere landen ter wereld, op de wetenschappelijke kennis van het IPCC. Dát is de plek waar de wetenschap de discussie voert. Dat is de plek waar verschillende wetenschappelijke inzichten naast elkaar worden gezet. Het resultaat van die discussie is waar we ons op baseren. De wetenschappelijke consensus is zeer groot over het klimaatprobleem, de oorzaken en de belangrijke rol van de mens daarin.

Kunnen inwoners mee-investeren in de A12/spoorzone?

Dat hangt mede af van de grondeigenaren en inwoners in het gebied en wat uit de verdere verkenning blijkt. Als gemeente willen we graag dat inwoners (rechtstreeks of via een coöperatie) mee kunnen profiteren en streven daarbij naar minimaal 50% lokaal eigendom, inclusief zeggenschap. Uitgangspunt voor de gemeente is dat we een eerlijke verdeling willen van lusten en lasten, ook voor eventuele omwonenden buiten de gemeentegrenzen (bijvoorbeeld in Odijk en Driebergen). Voor ideeën over participeren in duurzame energie en medeeigenaarschap kunt u ook terecht bij De Energie Coöperatie Zeist.

Hoe realiseren we die enorme vermenigvuldiging van zonnepanelen op daken? Ook op bedrijfsdaken?

We streven naar 330.000 zonnepanelen op daken in Zeist. Op dit moment zijn dat er 35.000, dus daar ligt nog een grote uitdaging. Ook richting bedrijven. Op dit moment werken we samen met Mijn Groene Huis en Mijn Groene Bedrijf om particulieren en ondernemers te stimuleren zonnepanelen op hun dak te leggen. Ook ondersteunen wij een branchegerichte aanpak voor scholen en zorginstellingen. We monitoren de groei in zonnepanelen op daken, om tijdig eventuele aanvullende maatregelen te nemen.

Hoe zit het met de bestemming van een terrein waar een zonneveld of windmolen zou kunnen komen?

De huidige bestemming van het terrein (b.v. landbouw of natuur) blijft bestaan, en een eigenaar moet toestemming vragen om er tijdelijk een ander gebruik aan te geven. Dit gaat volgens een procedure die net zo uitgebreid is als bij een bestemmingsplanwijziging. Als het tijdelijke gebruik voor duurzame opwek stopt, heeft het terrein nog steeds de oorspronkelijke bestemming.

De RES U16 wil 1,8 TWh duurzame elektriciteit opwekken. Hoe wordt deze opgave van op te wekken duurzame energie tussen de gemeenten in de RESU16 verdeeld?

De RES biedt op dit moment een voorlopige inschatting van wat gemeenten kunnen doen aan opwekken van duurzame energie. Er zit nog veel onzekerheid in. RES U16 werkt niet met een verdeelsleutel om de opgave over gemeenten te verdelen. De opgave is groter dan gemeentegrenzen, net als dat landschappen in meerdere gemeenten kunnen liggen. De partijen in de RES onderzoeken samen, vanuit een regionaal perspectief, op welke manier duurzame energie opgewekt kan worden in de regio. Uiteindelijk nemen gemeenten en provincie het besluit over de regionale energiestrategie. Met in het achterhoofd het uitgangspunt: iedereen doet mee, iedere gemeente draagt bij. Elke twee jaar wordt de RES opnieuw bekeken. Ernaast speelt ook REP-discussie: welke gemeente levert welke bijdrage op welke beleidsterrein (wonen, werken, natuur, energie, mobiliteit, e.d.). De regionale discussie gaat dus niet alleen over energie.

Welke rol speelt mobiliteit in de totale energiebehoefte? En neemt de energiebehoefte niet enorm toe met de komst van elektrische auto’s?

Mobiliteit (inclusief het Zeister deel van de A12 wn A28) zorgt op dit moment voor 33% van de totale energievraag in Zeist. De verwachting is dat de totale energievraag door de komst van elektrische auto’s afneemt, maar de vraag naar elektriciteit neemt er inderdaad door toe.

Wat voor budget heeft de gemeente voor compenserende maatregelen voor natuur en omwonenden?

Dat budget zal in eerste instantie uit het initiatief voor een zonneveld of een windturbine moeten komen. Het is geen gemeentelijk budget.

Op basis waarvan is de kansrijkheid van de aangewezen gebieden bepaald?

Op basis van de ruimte die de huidige regelgeving biedt (op het gebied van natuur, geluid, afstand tot infrastructuur, et cetera). En op basis van diverse gesprekken met professionele belanghebbenden en belangenorganisaties, en met inwoners op de inwonersavond op 9 december.

Wat betekent het plaatsen van windmolens of zonnevelden voor het elektriciteitsnet? Kan dat het aan?

Netbeheerder Stedin is partner in de RES (regionale energie strategie) en volgt de regionale en lokale ontwikkelingen op de voet. Duidelijk is dat het elektriciteitsnet in Utrecht e.o. veel zwaarder is- en dus meer aan kan dan bijvoorbeeld het net in de noordelijke provincies. Maar delen van het net zullen wellicht aangepakt moeten worden wanneer wij in Zeist veel meer gaan opwekken dan nu het geval is. Dit onderwerp heeft zeker aandacht in de afwegingen die we lokaal en regionaal maken.