Eikenprocessierups

In de zomermaanden mei, juni en juli zijn op veel eikenbomen behaarde rupsen te vinden. Omdat de haartjes van de eikenprocessierups gezondheidsklachten kunnen veroorzaken, bestrijden we dit ongedierte intensief.

In 2019 was er veel overlast van de eikenprocessierups. De genomen maatregelen bleken niet voldoende om de toegenomen overlast aan te pakken. Om deze reden verbreden en versterken wij de aanpak in 2020.

Komt u eikenprocessierupsen tegen op eikenbomen of op andere plekken in de openbare ruimte? Raak de rupsen of nesten niet aan als u ze tegenkomt. Geef het aan ons door via een online melding of telefonisch via 14 030. Voordat u een melding doet, kunt u op de online kaart zien of de locatie al bij ons bekend is. 

Bekijk de kaart

Eikenprocessierups melden

Wij bestrijden de overlast van de eikenprocessierups in de openbare ruimte. Particuliere grondeigenaren zijn zelf verantwoordelijk voor de controle van de eigen bomen en struiken. Als u de eikenprocessierups signaleert op uw terrein, dan dient u zelf een deskundig bedrijf in te schakelen om de rups te verwijderen.

We bestrijden de overlast op een aantal manieren: preventief met Xentari, wegzuigen van nesten en door het aantrekken van natuurlijke vijanden. Niet elke plek in Zeist is geschikt voor elke bestrijdingsmethode. Er is een zorgvuldige afweging gemaakt welke methode we waar inzetten. We denken met onderstaande maatregelen tot een pakket te zijn gekomen dat recht doet aan het dilemma tussen enerzijds gezondheid van mensen en anderzijds de bescherming van andere insectensoorten. Elk jaar evalueren we de aanpak en maken we een nieuw plan van aanpak.

Bij onze aanpak maken we gebruik van het landelijk Kenniscentrum Eikenprocessierups en de Leidraad Beheersing Eikenprocessierups. Die leidraad is opgesteld in opdracht van het ministerie, en geschreven door het genoemde kenniscentrum en (onder meer) de universiteit van Wageningen.

Nesten wegzuigen

In de eerste periode lopen de rupsen ’s nachts in de boom om te eten. Dan zuigen we de nesten weg en voeren we ze af. Dit is de meest veilige methode waarbij geen haartjes vrijkomen. Daar waar toch nog rupsen blijken te zitten, komen we op een later moment terug. In 2019 is met een ploeg gewerkt om de nesten weg te zuigen. In de zomer van 2020 zet de gemeente 2 ploegen in.

Biologisch bestrijdingsmiddel

In 2019 is op een aantal plekken preventief het biologisch bestrijdingsmiddel Xentari gebruikt. Door de bestrijding met dit middel waren de nesten kleiner en in minder grote aantallen aanwezig. Ook waren deze minder groot in omvang. Omdat deze aanpak een positief effect had, wordt deze in 2020 uitgebreid van 4 naar 7 plekken. Xentari wordt alleen ingezet op plekken waar geen kwetsbare vlindersoorten leven en waar we de eikenprocessierups op een andere manier onvoldoende kunnen tegenhouden.

Natuurlijke bestrijding

De gemeente zet meer in op natuurlijke vijanden zoals mezen, gaasvliegen en andere insecten. Om deze reden zaait de gemeente op meerdere plekken bloemrijke bermen in, die een goede leefomgeving zijn voor insecten die de rupsen eten. Daarnaast zijn er in de gemeente Zeist ruim 125 geplaatst nestkasten om mezen nestgelegenheid te bieden in de buurt van eiken, waar de afgelopen jaren veel rupsnesten zijn aangetroffen. Nestkasten plaatsen we niet op plekken waar we Xentari gebruiken.
Wij zetten ook larven van de gaasvliegen uit. Deze larven worden in de bomen gebracht en vreten de rupsen aan. Dit gebeurt vooral op locaties waar deze insecten al een natuurlijke leefomgeving hebben. We streven ernaar de rups zoveel mogelijk natuurlijk te bestrijden. Daarom werken we er nu onder meer aan om de mezenpopulatie in Zeist te laten groeien. Dat kost een aantal jaar. Meer mezenkasten ophangen dan we nu doen, heeft daarom niet zoveel zin.

Wij geven voorrang aan locaties met een hoog risico. Op deze plekken proberen we de nesten binnen 24 uur te verwijderen. Bij locaties met een lager risico kan het langer duren voordat we de nesten opruimen.

Hoog risico

  • Gebieden waar veel mensen komen of waar mensen langdurig verblijven
  • Rond winkelcentra, zorgcentra en ziekenhuizen, scholen en kinderdagverblijven
  • Nabij woningen, kantoren en werkplaatsen
  • Op drukke fiets- en wandelroutes
  • In de omgeving van haltes voor openbaar vervoer
  • Op campings, kampeerboerderijen en (intensieve) dagrecreatieterreinen, drukke parkeerterreinen
  • Tijdens evenementen (bijvoorbeeld festival, avondvierdaagse)

Matig risico

  • Gebieden waar mensen minder frequent verblijven
  • Doorgaande fiets- en wandelroutes
  • Gebieden met extensieve bebouwing
  • Gebieden waar (landbouw)huisdieren risico lopen
  • Bij boerderijen met (intensieve) beweiding
  • Bij maneges, kinderboerderijen
  • Hondenuitlaatroutes

Gering risico

  • Gebieden waar mensen snel aan voorbij gaan of waar weinig mensen komen
  • Wegen buiten de bebouwde kom, zonder fiets- en voetpaden
  • Bos- en natuurgebieden
  • Grote landbouwgebieden

Meld de eikenprocessierups

Ziet u bomen in de openbare ruimte die nog niet zijn gemerkt, maar waar wel eikenprocessierupsen in zitten? Meld het ons dan.

Bestrijding op uw eigen terrein

Ziet u eikenprocessierupsen in bomen op uw eigen terrein? Dan bent u zelf verantwoordelijk voor bestrijding. We raden u af om de bestrijding zelf te doen. U kunt het beste een gespecialiseerd bedrijf -bijvoorbeeld een hovenier, boomverzorger of ongediertebestrijder- benaderen om de nesten te laten weghalen.

Help de natuurlijke bestrijding bevorderen

U kunt de natuurlijke bestrijding helpen bevorderen door uw eigen terrein zo in te richten en te beheren dat dit een aantrekkelijke omgeving vormt voor de natuurlijke vijanden van de rups. Leg bijvoorbeeld bloemrijke borders aan en hang een mezenkast op.

Voor mens en dier kan de rups een plaag worden, want de brandharen van de rups kunnen gezondheidsklachten veroorzaken. Klachten die kunnen ontstaan zijn bijvoorbeeld jeuk, huiduitslag en irritatie aan ogen of luchtwegen.

  • De GGD regio Utrecht geeft informatie over: de klachten, wat te doen bij klachten en hoe u problemen kunt voorkomen.
  • De GGD heeft ook een aparte website met alle informatie op een rij over de eikenprocessierups.
  • Op het landelijk Kennisplatform van het ministerie van LNV kunt u ook veel vragen en antwoorden vinden over de processierups.

Bij gezondheidsklachten raden wij u aan contact op te nemen met uw huisarts of GGD regio Utrecht via telefoonnummer 030 8507879 of per e-mail via mmk@ggdru.nl