Onderzoeken Rekenkamer
Iedereen kan een onderwerp aandragen voor onderzoek. Dat kan bijvoorbeeld een inwoner, raadslid, ambtenaar, lid van het college van burgemeester en wethouders of een andere rekenkamer zijn.
De Rekenkamer Zeist bepaalt zelf welke onderwerpen zij onderzoekt en hoe zij dat onderzoek uitvoert. Daarbij kijkt zij onder meer naar het verwachte effect van het onderzoek en het maatschappelijke of financiële belang van het onderwerp.
Wilt u een onderwerp aandragen voor onderzoek? Stuur dan een e-mail naar: rekenkamer@zeist.nl(Verwijst naar een e-mailadres).
Werkwijze onderzoek
Per onderzoek benoemt de rekenkamer een kleine commissie die het onderzoek leidt. Een extern bureau doet meestal het feitenonderzoek en spreekt met betrokken personen. Hierbij is het uitgangspunt hoor en wederhoor. Op basis van de verkregen informatie formuleert de rekenkamer haar bevindingen: de conclusies en aanbevelingen.
Rekenkamer wint de Goudvink voor meest vernieuwend onderzoek
Rekenkamer Zeist heeft op 29 november 2025 de Goudvink gekregen in de categorie 'vernieuwende aanpak' voor het onderzoek naar de integratie en arbeidsparticipatie van nieuwkomers. Daar zijn we heel erg trots op! De jury prijst het taalgebruik in het rapport en de innovatieve aanpak van het onderzoek: verhalen vertellen, de doelgroep betrekken en gebruikmaken van een ervaringsdeskundige. “Het is een inspirerend voorbeeld van hoe onderzoek ook kan”, aldus de jury. Met dank aan de onderzoekers van Radar Advies voor de professionele uitvoering en aan Hafedh Al-Moshaback voor zijn onschatbare bijdrage als ervaringsdeskundige. Hij was onze wisselspeler, een werkwijze waarmee Rekenkamer Zeist zich onderscheidt van andere Rekenkamers.
Actuele onderzoeken
Ook in 2026 doet de Rekenkamer Zeist mee aan het landelijke DoeMee-onderzoek van de Vereniging van Rekenkamers. Dit jaar staat de aanpak van zorgfraude centraal. Zorgfraude is een ernstig probleem. Het raakt kwetsbare inwoners en legt druk op het zorgstelsel. Tegelijkertijd is het voor gemeenten niet altijd eenvoudig om fraude op te sporen en aan te pakken, terwijl goede zorg beschikbaar moet blijven voor wie die nodig heeft.
Met dit onderzoek brengen lokale rekenkamers in kaart welke maatregelen gemeenten nemen om zorgfraude binnen de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) en de Jeugdwet te voorkomen en tegen te gaan. Ook wordt onderzocht welke maatregelen naar verwachting het meest effectief zijn.
De centrale vragen zijn:
- Hoe weerbaar zijn gemeenten en samenwerkingsverbanden tegen zorgfraude binnen de Wmo en de Jeugdwet?
- Welke maatregelen nemen gemeenten om zorgfraude te voorkomen, op te sporen en aan te pakken?
- En wat zijn daarvan de te verwachten effecten?
Onderzoeksbureau BMC voert het onderzoek uit. De resultaten worden begin volgend jaar verwacht. Er verschijnt zowel een landelijke rapportage als een rapportage voor Zeist.
Lees meer over het onderzoek Aanpak van zorgfraude(Verwijst naar een externe website).
Ook in onze gemeente is sprake van dubbele vergrijzing. Dat betekent dat het aantal ouderen groeit en dat binnen deze groep het aantal 80-plussers toeneemt. Dit legt extra druk op de zorg en vraagt om voldoende geschikte woningen, voorzieningen en ondersteuning. Tegelijkertijd blijven veel ouderen langer gezond, actief en zelfstandig.
Onze gemeente heeft beleid vastgesteld voor wonen, zorg en welzijn in de wijken en voor voldoende geschikte woningen voor ouderen. De rekenkamer onderzoekt hoe dit beleid in de praktijk uitwerkt. Ook kijkt zij vooruit: hoe ziet de situatie er over tien jaar uit als het gaat om woningen, mantelzorg en ondersteuning voor ouderen in onze gemeente?
BureauVijftig voert het onderzoek uit. Jan Bosman (80) neemt als ervaringsdeskundige en burgerwisselspeler deel aan het begeleidingsteam. De resultaten van het onderzoek worden naar verwachting eind 2026 gepubliceerd.
Lees meer over het onderzoek Wonen en leven voor ouderen in Zeist(Verwijst naar een externe website).
In aanloop naar de verkiezingen van maart 2026 wees de rekenkamer de gemeenteraad met een informatiebrief op onderzoeken van andere rekenkamers naar de toegankelijkheid van stembureaus. Uit deze onderzoeken bleek dat er verschillen kunnen zijn tussen hoe toegankelijk een stembureau op papier is en hoe toegankelijk het in de praktijk blijkt te zijn op de verkiezingsdag. Zo waren stembureaus niet altijd volledig zelfstandig toegankelijk voor kiezers met een lichamelijke beperking. Ook werden tijdelijke maatregelen soms niet, onjuist of onvolledig uitgevoerd.
Op basis van de onderzoeken stelde de rekenkamer een aantal aandachtspunten en tips op voor de gemeenteraad. Zo kon Zeist gebruikmaken van kennis en ervaringen die in andere gemeenten zijn opgedaan.
Lees hier de brief over Toegankelijkheid van stembureaus(Verwijst naar een externe website).
Ondermijning is een vorm van criminaliteit waarbij criminelen misbruik maken van legale bedrijven, organisaties of voorzieningen. De rekenkamer onderzocht of onze gemeente voldoende doet om ondermijning te signaleren en tegen te gaan. Ook keek de rekenkamer of de gemeenteraad voldoende informatie krijgt om hierop te kunnen sturen.
Uit het onderzoek blijkt dat er te weinig mensen en middelen beschikbaar zijn om ondermijning goed aan te pakken. Ook ontbreekt het nog aan voldoende kennis en informatie. Medewerkers zijn zich ervan bewust dat ondermijning voorkomt, maar signalen worden niet altijd herkend of opgepakt. De rekenkamer adviseert om meer capaciteit beschikbaar te stellen, het bewustzijn binnen de organisatie te vergroten en de gemeenteraad beter te informeren. Zo kan de gemeenteraad zijn controlerende rol beter uitvoeren.
Lees meer over het onderzoek Ondermijning(Verwijst naar een externe website).
De rekenkamer onderzocht of onze gemeente voldoende slagkracht heeft om haar ambities waar te maken. Ook onderzocht zij of voldoende aandacht wordt besteed aan innovatie.
Onze gemeente kent een financieel overschot. Dat komt deels doordat zij gedurende het jaar onverwacht extra geld ontvangt, zoals specifieke uitkeringen van het Rijk en opbrengsten uit de onroerendezaakbelasting (OZB). Daarnaast wordt bij investeringen vaak minder uitgegeven dan begroot en blijken planningen soms te optimistisch.
Onze gemeente heeft hier niet altijd invloed op. De rekenkamer constateert wel dat de gemeenteraad soms onvoldoende of niet op tijd geïnformeerd wordt. Daardoor kan de gemeenteraad minder goed bijsturen. De rekenkamer adviseert het college van burgemeester en wethouders en de gemeenteraad om jaarlijks met elkaar in gesprek te gaan over toekomstige opgaven. Daarbij gaat het onder meer om de langetermijnplanning en de vraag welke onderwerpen prioriteit krijgen en welke juist niet. De rapportage is eind 2025 opgeleverd.
Lees meer over het onderzoek Slagkracht van de gemeente(Verwijst naar een externe website).
In dit onderzoek naar de integratie van nieuwkomers in Zeist staat de dienstverlening aan nieuwkomers centraal. De nieuwkomers zijn overwegend positief. Wel is behoefte aan meer maatwerk, met name als het gaat om het vinden van werk. Er zijn immers grote verschillen in achtergrond en kwalificatieniveau. Ook vragen nieuwkomers om te helpen bij integratie in de samenleving. Taal leren is daarbij belangrijk. Door vrijwilligerswerk en werkstages te combineren met taalonderwijs versnelt integratie in de Zeister samenleving. Zeist voldoet aan de landelijke taakstelling voor de opvang van nieuwkomers. De inzet van de gemeente en uitvoeringspartners is hoog. Een probleem is wel de grote werkdruk, zowel bij het COA als bij de gemeente en de partnerorganisaties. Ook is er behoefte aan coördinatie en strakkere werkafspraken.
Belangrijk vond de rekenkamer het perspectief van de nieuwkomers zelf. Daarom heeft Hafedh Al-Moshaback, die zelf als vluchteling naar Zeist is gekomen, de rekenkamer versterkt als burger-adviseur. Voorts zijn niet alleen gesprekken gevoerd met professionals en vrijwilligers, maar ook met 14 nieuwkomers. Dat heeft een aantal indrukwekkende verhalen opgeleverd. De eindrapportage en de verhalenbundel zijn in mei 2024 aangeboden aan de gemeenteraad. Bureau Radar heeft het onderzoek uitgevoerd. Lees hier de rapportage(Verwijst naar een externe website) en de verhalenbundel(Verwijst naar een externe website).
De informatieveiligheid in de Gemeente Zeist is grotendeels op orde, in overeenstemming met de geldende normen. Zeist loopt daarmee in de pas met de meeste gemeenten, maar is geen voorloper. Beleid en middelen zijn er, maar de vertaalslag naar de werkprocessen en de werkvloer kan beter. Medewerkers zijn zich in toenemende mate bewust van risico’s en handelen daar steeds beter naar, maar er zijn nog steeds risico’s, zo blijkt uit de testen. Gelet op de turbulente ontwikkelingen rondom cybersecurity blijft alertheid geboden. Cybercriminelen zitten immers niet stil.
Informatieveiligheid van de overheid is een zeer actueel en gevoelig thema. Misbruik kan ernstige gevolgen hebben voor de privacy van burgers en het vertrouwen in de gemeente en kan veel geld kosten. Het is van belang dat het informatieveiligheid voldoende geborgd is en dat de gemeente beschermd is tegen inbraken van buitenaf, slordigheden en datalekken. Daarom is de rekenkamer dit onderzoek gestart. Prae Advies heeft het onderzoek uitgevoerd. Voor het onderzoek zijn onder andere testen uitgevoerd op de systemen om na te gaan of er lek-risico’s zijn en in welke mate. Daarbij zijn risico's gevonden waar Zeist direct mee aan de slag is gegaan. Uitkomsten van de testen die snel actie vereisten zijn direct naar de organisatie teruggekoppeld. De eindrapportage is in mei 2024 aangeboden aan de gemeenteraad. Hier vindt u het rapport: informatiebeveiliging en privacy gemeente Zeist(Verwijst naar een externe website)