Herontwikkeling Markt e.o.
De markt in het centrum van Zeist is het levendige hart van het dorp: een plek om te wonen, te winkelen, een evenement te bezoeken en om kunst en cultuur te beleven.
De gemeente wil het centrum nog aantrekkelijker maken: een compact winkelgebied met een verzorgde groene uitstraling. Een plek waar je cultuur en levendigheid ervaart en waar ruimte is om te ontmoeten. Een plek waar inwoners, bezoekers uit de regio en toeristen graag komen en terugkomen.
De Markt, de Voorheuvel en de overgang naar het Emmaplein spelen hierin een belangrijke rol. Juist hier liggen kansen voor een aantrekkelijker en toekomstbestendig plein dat uitnodigt om te verblijven. Met de herinrichting wordt het gebied beter aangesloten op de omliggende winkelstraten en routes door het centrum. Hierbij wordt rekening gehouden met het behoud van de warenmarkt en ruimte voor evenementen.
Huis voor Cultuur en Ontmoeting
Centraal in het projectgebied ligt De Klinker. Dit gebouw is eigendom van de gemeente en heeft als gebruikers de bibliotheek en de muziekschool (KunstenHuis Idea). Het Dorpshart, een deel van De Klinker, wordt ook ingezet als een tijdelijke ontmoetingsplek voor de buurt.
Hoewel De Klinker een prominente plek inneemt op de Markt, vindt het geen aansluiting bij de omgeving. Daardoor mist het plein de levendigheid en samenhang die bij een dorpshart horen. Daarnaast is het gebouw verouderd en sluit het niet meer aan bij de huidige en toekomstige wensen. De gemeenteraad heeft uitgesproken dat nieuwbouw op de Markt de voorkeur heeft boven renovatie en uitbreiding.
Verkeer
Om van de Markt een levendig en aantrekkelijk plein te maken, kijken we ook naar de verkeersstructuur. Hiervoor wordt een verkeerskundig onderzoek uitgevoerd. Dit onderzoek richt zich op een verkeersveilige inrichting van de Markt, waarbij we ook gaan kijken op welke wijze doorgaand verkeer door het centrum ontmoedigd kan worden.
Een volledig autovrije Markt lijkt op dit moment niet realistisch. Wel willen we het plein zo inrichten dat het een prettig verblijfsgebied wordt.
Voortgang en Planning
In de volgende fase onderzoeken we of nieuwbouw van het Huis voor Cultuur en Ontmoeting en de herinrichting van de Markt haalbaar zijn. Ook wordt in 2026 een participatietraject uitgevoerd om het plan op te stellen op welke manier de Markt en Huis voor Cultuur worden ingevuld. Hierbij krijgen verschillende doelgroepen ruimte om hun ideeën, zorgen en wensen te delen.
Op basis van de verschillende onderzoeken en de opgehaalde input uit het participatietraject neemt de gemeenteraad een definitief besluit.
Planning:
- 2026 - 2027: voorbereiding en uitvoering herinrichting Voorheuvel Noord
- 2026 - 1e kwartaal 2027: haalbaarheidsfase gebiedsontwikkeling resulterend in kaderstellend (raads-)besluit
- 2026: participatietraject
- 2027 - 2029: ontwerpfase Huis voor Cultuur en Ontmoeting en herinrichting Markt inclusief ruimtelijke en vergunningenprocedures
- 2029 - 2031: realisatiefase
Veelgestelde vragen en antwoorden
Hier vindt u de meest gestelde vragen en antwoorden over de Gebiedsvisie Markt en omgeving.
Nieuwsbrief
Wilt u op de hoogte blijven van participatiemogelijkheden en de gebiedsontwikkeling? Meldt u dan aan voor de nieuwsbrief Herontwikkeling Markt(Verwijst naar een externe website). U ontvangt de nieuwsbrief per e-mail. Natuurlijk gaan we zorgvuldig om met uw persoonsgegevens. Lees meer over ons privacybeleid.
Wat we al hebben gedaan
In 2025 is een gebiedsvisie voor de Markt en omgeving (pdf, 10 MB) opgesteld. Hierin staat beschreven hoe het gebied zich in de toekomst kan ontwikkelen. Het opstellen van de gebiedsvisie is gedaan in samenspraak met belanghebbenden en geïnteresseerde bewoners, ondernemers, bezoekers, vastgoedeigenaren en andere organisaties in het centrum.
Op 27 januari 2026 stemde de gemeenteraad in met de Gebiedsvisie Markt en omgeving (pdf, 10 MB) . Met de visie die is vastgesteld ontstaat er een duidelijk toekomstbeeld voor een belangrijk deel van het centrum.
De gemeenteraad heeft het college aanvullende opdrachten meegegeven voor de haalbaarheidsfase, zoals:
- een onderzoek naar de positie van een tijdelijke locatie van de warenmarkt
- onderzoek voor een autoluwe Markt
- zorgvuldige inpassing van het gebouw in de omgeving
- een zorgvuldig participatietraject
Ook is budget beschikbaar gesteld voor de herinrichting van Voorheuvel Noord (tussen de Rozenstraat en de Jagerlaan). Deze werkzaamheden staan los van de plannen voor de Markt.
De gebiedsvisie is tot stand gekomen in samenspraak met belanghebbenden en geïnteresseerde bewoners, ondernemers, bezoekers, vastgoedeigenaren en andere organisaties. Ook in het vervolgtraject blijven participatiemomenten belangrijk om ideeën op te halen en zorgen te bespreken.
Een terugblik op de participatiemomenten vindt u in de sfeerverslagen.
Op 16 april vond een eerste bijeenkomst plaats over de toekomst van de Markt en omgeving. De bijeenkomst werd bezocht door zo’n 100 ondernemers, inwoners van het centrum en andere geïnteresseerden. Naast een presentatie (pdf, 23 MB) was er in de hal van het gemeentehuis gelegenheid om vragen te stellen en te reageren bij verschillende panelen en een maquette (pdf, 14 MB) .
Gebiedsvisie
Stedenbouwkundig bureau B+B werkt in opdracht van de gemeente aan een gebiedsvisie voor de Markt en omgeving (waaronder ook de Voorheuvel en de overgang naar het Emmaplein en het gebouw De Klinker). Tijdens de bijeenkomst is inbreng opgehaald voor deze gebiedsvisie. Het doel van het project is dit gebied te ontwikkelen tot een aantrekkelijke, levendige plek om te ontmoeten en verblijven.
Panelen en maquette
Het bureau verzorgde tijdens de bijeenkomst een presentatie waarmee zij een eerste verkenning en de belangrijkste uitdagingen in het gebied toelichtte. Bezoekers konden reageren op sfeerbeelden voor de inrichting van de buitenruimte. Bij een maquette werd volop doorgepraat over de toekomst van een nieuwe Klinker en samenhang met verkeer, de locatie van de warenmarkt, terrassen en evenementen. De relatief grote opkomst en reacties laten zien dat het project aandacht heeft. De sfeer tijdens de bijeenkomst was positief.
Reacties
Veel bezoekers gaven aan dat het gebied aantrekkelijker kan worden door een nieuw gebouw voor De Klinker en het aanleggen van een nieuw marktplein met ruimte voor de warenmarkt en evenementen. Uit de reacties valt op te maken dat de Markt zo autoluw mogelijk zou moeten zijn, een groene uitstraling dient te krijgen en ruimte voor terrasjes moet bieden. Ook een zorgvuldige en prettige aansluiting op het Emmaplein en de Voorheuvel wordt belangrijk gevonden. Verschillende deelnemers benadrukten ook dat de aanpak van de Voorheuvel hard nodig is om met name het noordelijk deel van deze straat aantrekkelijker te maken. Tot slot werd opgeroepen tijdens de periode van werkzaamheden rekening te houden met de belangen van ondernemers en bezoekers van het gebied.
Online enquête
Van 16 april tot en met 7 mei konden belangstellenden ook online hun ideeën delen via een enquête. De reacties van bezoekers en de uitkomsten van de enquête zijn samengebracht en meegenomen in de uitwerking van de concept gebiedsvisie.
Op 2 juli vond een tweede bijeenkomst plaats over de toekomst van de Markt en omgeving. De bijeenkomst werd bezocht door in totaal zo’n 70 inwoners, ondernemers en andere geïnteresseerden. Na een plenaire presentatie en vragenronde was er in de raadzaal van het gemeentehuis gelegenheid om vragen te stellen en te reageren bij verschillende panelen.
De Markt van morgen
Stedenbouwkundig bureau B+B werkt in opdracht van de gemeente aan een gebiedsvisie voor de Markt en omgeving (waaronder ook de Voorheuvel en de overgang naar het Emmaplein en het gebouw De Klinker). De reacties van bezoekers van de startbijeenkomst, de uitkomsten van de enquête en inbreng van de klankbordgroep zijn gebruikt bij het opstellen van de eerste schetsen voor de gebiedsvisie.
Presentatie en panelen
Deze eerste schetsen werden tijdens de bijeenkomst op 2 juli door B+B gepresenteerd en toegelicht. De schetsen geven weer hoe het gebied zich zou kunnen ontwikkelen. Zo is te zien waar de nieuwe Klinker kan komen, waar ruimte is voor groen en terrassen, de warenmarkt, wat de beoogde route van fiets- en autoverkeer is en waar evenementen gehouden zouden kunnen worden. Na de presentatie was er gelegenheid voor het stellen van vragen en kon bij verschillende panelen in gesprek gegaan worden met betrokken medewerkers van de gemeente het stedenbouwkundig bureau. Hoewel veel bezoekers positief waren over de aanpak van de Markt en haar omgeving, zijn ook kritische vragen gesteld en zorgen geuit over de mogelijke nieuwe inrichting van het gebied. Deze zorgen hebben met name betrekking op de mogelijk nieuwe verkeerssituatie en de impact voor omwonenden en ondernemers. Ook zijn zorgen geuit over de impact van een nieuw gebouw op de Markt voor bewoners van met name de Emmaveste. Bij de definitieve uitwerking van de gebiedsvisie worden de geuite zorgen afgewogen en bezien of er de gebiedsvisie hierop kan worden aangepast.
Bekijk hier de volledige presentatie van B+B tijdens de tweede bijeenkomst op 2 juli. (pdf, 14 MB)
Lees hier de samenvattende tekstversie van de presentatie van B+B tijdens de tweede bijeenkomst op 2 juli. (pdf, 144 KB)
Vervolg
Van 2 juli tot en met 23 juli konden belangstellenden ook online hun reactie geven via een enquête. Zo'n honderd respondenten hebben de enquête ingevuld. De reacties van bezoekers van de bijeenkomst en de uitkomsten van de enquête worden door de gemeente en het stedenbouwkundig bureau benut om de schetsen van de gebiedsvisie verder uit te werken. De gebiedsvisie zal vermoedelijk eind 2025 worden besproken in de gemeenteraad, die hierover een besluit neemt.